Plan ogólny Oświęcimia na kolejne 20 lat. Masz czas do 5 czerwca, żeby powiedzieć, jak ma wyglądać twoje miasto

Estimated reading time: 10 minut Trwają konsultacje planu ogólnego miasta Oświęcim. To rzadka okazja, by powiedzieć, jak chcesz żeby wyglądało twoje miasto za 20 lat. Większość mieszkańców jej nie wykorzysta. Nie popełniaj tego błędu. I właśnie teraz, do 5 czerwca 2026 roku, każdy mieszkaniec Oświęcimia może złożyć do niego uwagi. Bezpłatnie, bez prawniczego przygotowania, przez internet lub w urzędzie. plan ogólny dla miasta Oświęcim / projekt Wyobraź sobie, że budujesz dom. Zanim wbijesz pierwszy gwóźdź, rysujesz projekt. Gdzie będzie kuchnia, gdzie sypialnia, gdzie ogród. Bez projektu możesz postawić ściany — ale za kilka lat okaże się, że kuchnia jest za mała, okna wychodzą na północ, a sąsiad wybudował halę magazynową tuż za płotem. Plan ogólny to właśnie taki projekt — ale dla całego miasta. Decyduje o tym, gdzie w Oświęcimiu powstaną nowe domy, gdzie będą sklepy i biura, gdzie zieleń, gdzie przemysł. Wyznacza ramy dla wszystkich przyszłych inwestycji na kolejne dekady. Przewidziano także dwa spotkania otwarte.:– 15 maja na osiedlu Zasole w Osiedlowym Domu Kultury przy ulicy Obozowej,– 18 maja w Miejskiej Bibliotece Publicznej – Galeria Książki przy ul. Nojego. Przeczytaj ten tekst do końca, zanim zdecydujesz, że to cię nie dotyczy. Czym jest plan ogólny i dlaczego powstał teraz Do niedawna podstawowym dokumentem planistycznym każdej gminy było Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Była to jednak tylko polityka — dokument kierunkowy, który nie był prawnie wiążący. Deweloper mógł złożyć wniosek o zmianę planu miejscowego i przy sprzyjających wiatrach postawić blok tam, gdzie w studium przewidziano park. Reforma planistyczna z 2023 roku to zmieniła. Plan ogólny zastępuje studium i — co kluczowe — jest aktem prawa miejscowego. Jest wiążący. Jeśli plan ogólny mówi, że na danym terenie może powstać tylko zabudowa jednorodzinna do 12 metrów wysokości, to żaden inwestor nie postawi tam wieżowca, niezależnie od swojej kreatywności prawniczej. Oświęcim musi uchwalić plan ogólny do 30 czerwca 2026 roku. Projekt jest gotowy od kwietnia 2025 roku. Teraz trwa etap, w którym głos należy do mieszkańców. Oświęcim nie ma strategii rozwoju. I to jest problem. Pierwsze zdanie, które uderza przy lekturze uzasadnienia planu ogólnego, brzmi niepozornie, ale mówi bardzo wiele: „Miasto Oświęcim nie dysponuje strategią rozwoju gminy.” To zdanie, które powinno wywołać pytania na najbliższej sesji Rady Miasta. Plan ogólny to dokument przestrzenny — wyznacza, gdzie co może stanąć. Ale to strategia rozwoju mówi, dlaczego, dla kogo i po co. Bez strategii plan ogólny to mapa bez legendy. Wiemy, jakie strefy są gdzie narysowane. Nie wiemy, dokąd miasto zmierza. W praktyce oznacza to, że decyzje o zagospodarowaniu przestrzennym Oświęcimia na kolejne dekady są podejmowane bez nadrzędnej wizji. Bez odpowiedzi na pytania: Jakie branże chcemy przyciągnąć? Dla kogo budujemy — dla młodych rodzin, dla turystów, dla seniorów? Co zrobimy z wyludnianiem się miasta? Miasto nie będzie się rozrastać. To dobra wiadomość. Autorzy planu policzyli, że istniejące tereny przeznaczone pod zabudowę są w stanie pomieścić ponad 21.000 nowych mieszkańców. Tymczasem według prognozy GUS Oświęcim będzie miał w 2044 roku zaledwie 29.214 mieszkańców — czyli mniej niż dziś. Chłonność terenów budowlanych przekracza prognozowane potrzeby o 374 procent. Plan ogólny wyciąga właściwy wniosek: nie wyznacza nowych terenów pod budownictwo mieszkaniowe poza istniejącymi rezerwami. To ważne, bo wiele polskich miast popełniło błąd odwrotny — otwierało na zabudowę kolejne pola na obrzeżach, co generowało gigantyczne koszty infrastruktury przy jednoczesnym wyludnianiu centrum. Ale jest liczba, której plan nie komentuje. Prognoza GUS zakłada utratę przez Oświęcim kolejnych kilku tysięcy mieszkańców w ciągu 20 lat. Plan ogólny przyjmuje tę prognozę jako fakt — i się do niej dostosowuje. Nie ma w nim ani słowa o tym, jak miasto zamierza ten trend odwrócić. Willa Hössa w ewidencji zabytków. I 189 innych obiektów. Plan ogólny zawiera coś, o czym większość mieszkańców zapewne nie wie: pełną listę 190 obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków. To nie są tylko zamek i kościoły. To kamienice przy Rynku Głównym, wille przy ul. Jagiełły, drewniane chałupy przy ul. Stara Droga z lat 70. XIX wieku, a także — i tu zaczyna się historia, która wykracza poza rutynę planistyczną — dawna willa Hössa przy ul. Legionów 88 z lat 30. XX wieku. Rudolf Höss był komendantem obozu Auschwitz-Birkenau. Mieszkał z rodziną kilkaset metrów od krematorium. Jego willa stoi do dziś — i figuruje w gminnej ewidencji zabytków jako obiekt wymagający ochrony. To nie jest przypadkowy wpis. To jest pytanie o to, jak miasto rozumie swoją historię i jaką ochroną otacza jej materialne ślady — nie tylko te heroiczne, ale i te, które są dowodem zbrodni. Plan ogólny tego pytania nie stawia. Może je postawić mieszkaniec, który złoży uwagę do planu. Elektrownie słoneczne. Na terenie strefy otwartej. W strefie otwartej SO oznaczonej symbolem 21SO plan ogólny jako profil dodatkowy dopuszcza teren elektrowni słonecznej. To jedyna taka strefa w całym dokumencie z takim wskazaniem. Dla mieszkańców oznacza to jedno: na terenie, który dziś jest niezabudowany i otwarty, w przyszłości może powstać farma fotowoltaiczna. Czy to dobrze, czy źle — zależy od tego, gdzie konkretnie ta strefa leży i jakie ma sąsiedztwo. Plan ogólny nie zakazuje, ale też nie przesądza — decyzja ostateczna zapadnie na etapie planu miejscowego. Jeśli mieszkasz w pobliżu terenów otwartych i nie chcesz sąsiadować z instalacją fotowoltaiczną — albo odwrotnie, uważasz, że to dobry pomysł — to jest właśnie moment, żeby to powiedzieć. Pod miastem są złoża węgla. I żwiru. I nikt o tym głośno nie mówi. Plan ogólny dokumentuje coś, co rzadko pojawia się w publicznej debacie o Oświęcimiu: pod miastem i w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się udokumentowane złoża kopalin— trzy złoża węgla kamiennego (w tym „Oświęcim-Polanka” i „Czeczott-Wschód”) oraz cztery złoża piasków i żwirów. Teren miasta leży w granicach pięciu obszarów górniczych: „Dwory 2”, „Dwory 3”, „Dwory-Libet V Pole A”, „Dwory-Libet V Pole B” i „Libiąż IV”. W obszarze górniczym „Dwory 2” ustanowiono nawet specjalny filar ochronny dla linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia. Co to oznacza praktycznie? Właściciel działki położonej w obszarze górniczym może napotkać ograniczenia przy budowie — głębokość fundamentów, zakazy określonych robót ziemnych, konieczność uzyskania dodatkowych zgód. Warto sprawdzić, czy twoja nieruchomość nie leży na takim terenie, zanim zaplanuje się poważniejszą inwestycję. Przez miasto biegnie sieć gazociągów wysokiego ciśnienia. I będzie ich więcej. Uzasadnienie planu ogólnego zawiera szczegółową tabelę gazociągów wysokiego ciśnienia przebiegających przez Oświęcim. Jest ich kilkanaście — różnej średnicy, różnego ciśnienia, budowanych od 1964 do 2025 roku. Dwa nowe zadania są planowane na lata 2026–2027: budowa gazociągu DN500 od Wilamowic do Oświęcimia oraz przebudowa gazociągu Zelczyna–Oświęcim na odcinku 5.200 metrów. Dla każdego z tych gazociągów obowiązują strefy kontrolowane — pasy terenu, w których zakazane jest lub ograniczone stawianie budynków, sadzenie drzew i krzewów, wykonywanie wykopów. Szerokość tych stref zależy od ciśnienia i średnicy rury. Jeśli twoja działka leży w pobliżu trasy gazociągu — a w Oświęcimiu jest ich wyjątkowo dużo — sprawdź w planie ogólnym, czy nie wpadasz w strefę kontrolowaną. Może to zablokować planowaną rozbudowę lub utrudnić sprzedaż nieruchomości. Dolina Soły i Wisły pod ochroną — ale kto tego pilnuje? Województwo Małopolskie przekazało do planu ogólnego wnioski dotyczące czterech krajobrazów priorytetowych w Oświęcimiu. Pierwszy to stare miasto z rynkiem i zamkiem — ochrona historycznego układu urbanistycznego. Drugi to teren Muzeum Auschwitz-Birkenau — zachowanie powagi miejsca pamięci i zapobieganie jego deprecjonowaniu. Trzeci to dolina Soły na odcinku Bielany–Oświęcim–ujście do Wisły — zachowanie korytarza ekologicznego i naturalnego charakteru rzeki. Czwarty to dolina Wisły na odcinku Oświęcim–Dwory–Okleśna — utrzymanie ciągłości ekologicznej i charakteru rolniczego. To ważne ustalenia. Ale plan ogólny wprost przyznaje, że szczegółowe zasady ochrony tych krajobrazów zostaną dopiero określone w planach miejscowych. Innymi słowy — na poziomie planu ogólnego te cztery krajobrazy są wskazane jako priorytetowe, ale bez twardych narzędzi ochrony. Jeśli zależy ci na tym, żeby nad Sołą nie wyrosły w przyszłości magazyny, a panorama zamku nie była zasłonięta nową zabudową — zgłoś to jako uwagę. To jest właśnie ten moment. Osuwiska. Osiem. Jedno aktywne bez przerwy. Plan ogólny informuje o czymś, co w miejskiej debacie niemal nie istnieje: na terenie Oświęcimia zinwentaryzowano 8 osuwisk — jedno aktywne ciągle i siedem aktywnych okresowo. Ich dokładna lokalizacja jest zaznaczona w części graficznej dokumentu. Osuwisko aktywne ciągle oznacza, że grunt się porusza — powoli, ale stale. Budowanie na takim terenie lub w jego pobliżu wiąże się z realnym ryzykiem dla fundamentów, instalacji i bezpieczeństwa całej konstrukcji. Jeśli planujesz budowę — sprawdź najpierw mapę osuwisk. Nie jest ona powszechnie znana, ale plan ogólny ją ujawnia. Co konkretnie możesz zrobić przed 5 czerwca Złożenie uwagi do planu ogólnego nie wymaga ani prawnika, ani architekta. Wystarczy czas i chęć. Możesz napisać uwagę dotyczącą swojej działki — jeśli uważasz, że przypisana jej strefa planistyczna jest błędna lub niekorzystna. Możesz napisać uwagę dotyczącą swojej dzielnicy — jeśli brakuje terenów zieleni, zaplanowano zbyt intensywną zabudowę albo droga dojazdowa jest niewystarczająca. Możesz napisać uwagę ogólną — dotyczącą całego dokumentu i jego priorytetów. Uwagi składa się do Prezydenta Miasta Oświęcim. Można to zrobić pisemnie w urzędzie przy ul. Zaborskiej 2, elektronicznie przez platformę ePUAP lub tradycyjną pocztą. Termin: 5 czerwca 2026 roku. Jedno zdanie, które warto zapamiętać Plan ogólny zadecyduje o tym, jak będzie wyglądać Oświęcim, gdy twoje dzieci dorosną. Możesz mieć na to wpływ teraz — albo oglądać efekty czyichś decyzji przez następne dwadzieścia lat. Wybór należy do ciebie. Termin — do 5 czerwca. Projekt planu ogólnego miasta Oświęcim wraz z uzasadnieniem jest dostępny w Urzędzie Miasta Oświęcim oraz na stronie internetowej miasta. Redakcja OświęcimOnline.pl zachęca do zapoznania się z dokumentem i aktywnego udziału w konsultacjach. Strona główna