OŚWIĘCIM. Ulica w centrum miasta zmieni jednak patrona? Sąd uznał, że Ignacy Fik był komunistą

Ulica Ignacego Fika w Oświęcimiu podlega ustawie dekomunizacyjnej. Tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając tym samym skargę miasta na zarządzenie wojewody małopolskiego. „Fik był ideowcem, który krzewił komunizm” - uznał WSA. O wyroku jako pierwsze poinformowało dziś Radio Kraków. Przypomnijmy, że kilka miesięcy temu wojewoda małopolski zaproponował, by Fika zastąpić Tomaszem Arciszewskim, członkiem PPS i działaczem niepodległościowym. Mieszkańcy w większości nie chcieli zmian, twierdząc, że Ignacy Fik był społecznikiem i nauczycielem rozstrzelanym przez gestapo. Ponadto obawiali się, że zmiana patrona ulicy pociągnie dla nich konkretne koszty, związane choćby z wymianą dokumentów. Sąd uznał jednak, że jego osoba kojarzy się z ustrojem totalitarnym, a opinia Instytutu Pamięci Narodowej nie pozostawia w tej sprawie wątpliwości. "Na cały, dość krótki życiorys Ignacego Fika składa się działalność w organizacjach wyraźnie prokomunistycznych, propagujących potrzebę budowy niepodległego państwa polskiego jako satelity Związku Radzieckiego. Fik był ideowcem, którego myślą przewodnią było krzewienie komunizmu" - mówiła sędzia Hanna Knysiak-Sudyka. Wyrok jest nieprawomocny, ale nie wiadomo jeszcze, czy Oświęcim podejmie kolejne kroki prawne w tej sprawie. "Decyzję podejmiemy po zapoznaniu się z uzasadnieniem wyroku" - powiedziała „Radiu Kraków” radca prawny Kamila Kastelik.*** Zarządzenie zastępcze wojewody małopolskiego z 17 lipca br. w sprawie nadania ul. Tomasza Arciszewskiego w miejsce ul. Ignacego Fika miało wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego. "Rada Miasta Oświęcim miała ustawowo określony termin do dokonania zmian nazwy ulicy w oparciu o przepisy ustawy ( o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego - przyp. red). Wobec niepodjęcia wymaganych prawem czynności w terminie do 2 września 2017 r. i nie dokonania zmiany nazwy ulicy "Ignacego Fika" (...), obowiązek nadania nazwy ulicy zgodnej z przepisami ustawy należy do Wojewody Małopolskiego" - stwierdził wojewoda.9 sierpnia na nadzwyczajnej sesji Rady Miasta Oświęcim radni odrzucili postanowienie wojewody ws. zmiany nazwy ulicy. Sprawa trafiła do WSA, który przyznał rację wojewodzie. Opinia Instytutu Pamięci Narodowej odnośnie Ignacego Fika była dla tej postaci miażdżąca. "Ignacy Fik ps. "Andrzej" (1904 - 1942) był działaczem komunistycznym, okręgowym działaczem Polskiej Partii Robotniczej w Krakowie, krytykiem literackim, poetą. Urodził się w Przeciszowie (...) w rodzinie robotniczej. Po ukończeniu szkoły w Wadowicach, rozpoczął naukę w gimnazjum w Krakowie. W 1923 r. zdał maturę oraz zapisał się Wydział Filozoficzny UJ. Do 1927 r. studiował polonistykę i filozofię. W 1932 r. uzyskał dyplom nauczyciela. Równocześnie podczas studiów, w 1925 r., współtworzył skrajnie lewicową organizację młodzieżową - "Związek Pionierów". Następnie związał się z działającym w środowisku akademickim, ściśle współdziałającym z konspiracją komunistyczną ZNMS "Życie". W latach 1930 - 1938 uczył w Oświęcimiu. W latach latach 1937 - 1939 był współorganizatorem "Klubu Demokratycznego" w Krakowie i Katowicach. Organizacja ta miała antyrządowy charakter, skupiała radykalnych działaczy lewicowych i komunistycznych, m.in. członków Komunistycznej Partii Polski, rozwiązanej przez Komintern w 1938 r. Po 1938 r. Fik wraz z Mieczysławem Lewińskim współorganizowali działalność jednej z grup komunistycznej konspiracji głoszącej potrzebę budowy Polskiej Republiki Sowieckiej w ramach ZSRS. Działalność konspiracyjną rozpoczęli na początku 1940 r. (...) Po wybuchu wojny sowiecko-niemieckiej grupa Fika stała się jedną z komórek, na których odbudowywała struktury komunistycznej przerzucona z Moskwy do kraju grupa Marcelego Nowotki. Warszawskie środowisko odbudowanej na polecenie Stalina partii komunistycznej (pod nazwą Polska Partia Robotnicza - PPR) tworzyła także "grupa akademicka", która posiadała kontakt z Fikiem i Lewińskim. (...) Jeszcze w 1942 r. krakowska organizacja komunistyczna została rozbita. Dzięki doniesieniom agentury, Gestapo w połowie roku natrafiło na trop działalności Lewińskiego. Dalsza działalność operacyjna, dzięki obecności w komunistycznych strukturach konfidenta, doprowadziła Niemców także do Fika. W październiku 1942 r. został aresztowany z Mieczysławem Lewińskim oraz osadzony w więzieniu na Montelupich. Został rozstrzelany 26 listopadami 1942 r. (...) W świetle przytoczonych faktów historycznych nie ulega kwestii, iż osoba Ignacego Fika stanowi symbol komunizmu, o jakim mowa w art. 1 ust. 1 ustawy. (...) Tym samym nazwa ta propaguje komunizm, a co za tym idzie jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy". Wojewoda zdecydował, że nowym patronem ulicy w centrum Oświęcimia będzie Tomasz Arciszewski (1877 - 1955), działacz socjalistyczny, polityk PPS, jeden z przywódców Organizacji Bojowej PPS. "Po odzyskaniu niepodległości, od 1919 do 1935 r. zasiadał w Sejmie. Podczas II wojny światowej był liderem konspiracyjnej PPS-WRN, od 1944 r. przebywał na emigracji, w latach 1944 - 1947 był premierem Rządu RP na Uchodźstwie". - "Mając na uwadze okoliczność, że Rada Miasta Oświęcim nie wykonała ustawowego obowiązku i nie dokonała zmiany nazwy ul. Ignacego Fika w ustawowo zakreślonym terminie, wydanie niniejszego zarządzenia jest konieczne i uzasadnione" - napisał wojewoda małopolski, dodając, że na to zarządzenie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.