Przez trwający Europejski Tydzień Szczepień Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) chce przypomnieć, że szczepionki należą do najważniejszych zdobyczy współczesnej medycyny. Szacuje, że od 1974 roku szczepienia uratowały życie 154 milionów osób, w tym 101 milionów małych dzieci. Dzięki profilaktycznym ukłuciom obecnie dziecko poniżej 10. roku życia ma statystycznie o 40 procent większe prawdopodobieństwo dożycia kolejnych urodzin niż maluch urodzony 50 lat temu. W Polsce szczepienia dzielą się na obowiązkowe i zalecane. Ich listę określa Program Szczepień Ochronnych popularnie nazywany „kalendarzem szczepień”. Te obligatoryjne dotyczą przede wszystkim dzieci i młodzieży. Należą do nich m.in. szczepienia przeciwko gruźlicy, odrze, krztuścowi czy śwince. Obowiązkowe „ukłucia” są bezpłatne, zaś nad kalendarzem szczepień czuwa lekarz rodzinny. W przypadku szczepień zalecanych koszty preparatu ponosi pacjent, a jego podanie finansuje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Z niektórych z nich można jednak korzystać całkowicie bez opłat. Tak jest m.in. w przypadku szczepień dla dzieci chroniących przed wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), odpowiadającego za zachorowania na raka szyjki macicy, prącia, odbytu czy głowy i szyi. Dziewczynki i chłopcy w wieku 9-14 lat bez opłat są szczepieni w ramach powszechnego programu szczepień przeciwko HPV, szczepionką dwuwalentną lub dziewięciowalentną. Wybór należy do rodzica. Starsze nastolatki do 18. roku życia za darmo mogą zaszczepić się dwuwalentnym preparatem, znajdującym się na liście bezpłatnych leków dla dzieci. Dane pokazują, że w Małopolsce do tej pory przeciwko HPV zaszczepiło się w programie i poza nim 76 tys. osób z roczników 2006-2016, czyli 18 procent tej populacji. Największy odsetek młodych mieszkańców poddanych szczepionkowej profilaktyce jest w powiatach oświęcimskim, chrzanowskim, wielickim i krakowskim oraz w samym Krakowie. Z bezpłatnych szczepień zalecanych mogą korzystać także kobiety w ciąży. Dla przyszłych mam w pełni jest refundowane szczepienie przeciwko grypie, krztuścowi i wirusowi RSV. Ta szybka i skuteczna profilaktyka ma szczególną moc. Chronią bowiem nie tylko kobietę, ale także jej dziecko, które zaraz po porodzie jest szczególnie narażone na choroby zakaźne. „Od sierpnia 2025 roku dorośli mogą zaszczepić się nie tylko w przychodniach POZ (podstawowej opieki medycznej - przyp. red.), ale również w aptekach, które mają z NFZ umowę na wykonywanie szczepień. W Małopolsce działa ponad 200 aptecznych punktów szczepień. W aptekach dorośli pacjenci mogą zaszczepić się przeciwko 18 chorobom. Od sierpnia ubiegłego roku do marca tego roku małopolscy farmaceuci wykonali ponad 90,5 tysięcy szczepień” - mówi Aleksandra Kwiecień, rzecznik prasowa małopolskiego oddziału NFZ w Krakowie. Farmaceuci w wyznaczonych aptekach wykonują wyłącznie szczepienia zalecane. Kwalifikacja i samo szczepienie odbywają się podczas jednej wizyty. Osoba upoważniona przeprowadza kwalifikację w pomieszczeniu opieki farmaceutycznej, wystawia receptę, wydaje preparat i od razu szczepi pacjenta. Usługa jest bezpłatna dla osób ubezpieczonych. Płaci za nią NFZ. Natomiast sam preparat, w zależności od jego rodzaju i wieku pacjenta, może być pełnopłatny, refundowany w 100 procentach lub częściowo. Za wszystkie szczepienia wykonane od sierpnia 2025 roku w aptekach Małopolski NFZ zapłacił 3 mln zł. W szczepieniach przodują te przeciwko grypie (36,8 tys.), COVID-19 (31,7 tys.) oraz RSV (14 tys.). Listę aptek, w których można dokonać szczepienia w powiecie oświęcimskim prezentujemy TUTAJ.